speeches van Bert, Maarten en Saskia op het afscheid van Sam.

TEKST BERT VOOR SAM

Ik wil een beeld geven van het leven van Sam. Sam heeft veel tegenslag gehad. We krijgen allemaal onze deukjes, maar de ene mens heeft domweg meer geluk dan een ander mens. In hoeverre een mens zelf in staat is om zijn geschiedenis om te buigen is een open vraag.

Sam is geboren in een liefdevol gezin met ontwikkelde ouders, en hij kreeg er een broertje bij, als tweeling. Ze hielden veel van elkaar, gingen heel veel met elkaar om, ze hadden veel steun aan elkaar. Samen naar de school, samen naar de naschoolse opvang. Als jochies hielden ze elkaars handje vast.
Sam wilde schitteren, optimistisch zijn, hij was altijd op zoek naar contact en erkenning, hij nam initiatieven. Hij was een vrolijke vriendelijke jongen met een kwetsbare oogopslag.
Op ongeveer op achtjarige leeftijd bleek Sam veel problemen te hebben op school, en we lieten een psychologisch onderzoek doen. Hij was bijzonder taalvaardig, maar kon zich heel moeilijk kon concentreren en had ook problemen had met ruimtelijk inzicht. Sam was slim, maar kon toch niet mee op school.
Hij moest naar bijzonder onderwijs. Dat heeft hij als pijnlijk ervaren. Hij kreeg medicatie voor ADHD. Die medicatie werkte goed voor zijn concentratie, maar legde een deken over zijn dartele geest.

Het was ook in die jaren dat Sam aan mij tijdens een etentje in een restaurant meedeelde dat hij homoseksueel was: “Pap, ik ben homo, vind je het erg?” Ik zal het nooit vergeten. Natuurlijk vonden we het niet erg. We vonden Sam helemaal okay zoals hij was.

Enige jaren later ontwikkelde Sam een foto-hobby. Met zijn kenmerkende enthousiasme kocht hij van krantenwijkjes en andere baantjes prachtige foto-apparatuur, voor honderden euro’s. Hij ging om zes uur ’s ochtends de opgaande zon fotograferen, hij ging ’s nachts tijdopnames van de autoweg maken. Hij was heel veel met de camera in de weer. Hij deed zijn best, was bezield.

Sam ging naar het VMBO, en daarna naar het MBO voor verpleegkunde-opleiding. Hij hield veel last van ADHD. Het MBO beviel deels heel goed, maar deels was het erg moeilijk, vooral als het op concentratie aankwam. Zijn derde stage viel daarbij erg zwaar, waardoor hij het niet kon volhouden.
Hij begon te beseffen dat hij anders was dan zijn ouders die doorgeleerd hadden, anders dan zijn tweeling-broer die naar de universiteit zou gaan.
Zelf droomde hij nog enkele jaren stiekem van HBO of universiteit, maar die dromen werden steeds onwerkelijker. Hij kwam in aanraking met professionele fotografie en vond zijn eigen foto-hobby niet meer iets om te schitteren. Hij verkocht zijn zuurverdiende fotospullen voor een habbekrats.

Sam werd bitterder. Hij ging drinken. Zijn bitterheid ging over in cynisme en nihilisme. Taalvaardig als hij was vond hij bij grote filosofen onderbouwing voor zijn negatieve wereldbeeld en negatieve zelfbeeld. Een vriendin beschreef het als gemaskeerde teleurstelling. Ik denk dat dat precies in de roos was.
Hij had voortdurend geld tekort, hij maakte grote schulden, ook bij zijn ouders, en hij loog veel om dit mogelijk te maken. Hierdoor werd zijn zelfbeeld nog negatiever. Hij kwam helemaal klem te zitten.

Hij ontwikkelde de gedachte dat hij voorbestemd was tot spoedige zelfmoord. Zo kon hij steeds verder in de negatieve spiraal gaan, want de dood zou hem spoedig verlossen. Na enkele pogingen is dat gelukt. Het einde van zijn reis door de nacht.

Maar toch, naast die cynische en nihilistische Sam was er tot aan zijn einde ook nog steeds de lieve Sam, meevoelend, troostend, vrolijk, schertsend. Sam die een goed gesprek kon voeren, en waarmee het altijd fijn was om tijd mee door te brengen.
Iedereen die met Sam omging hield van hem, wij ook, zielsveel, en ook wij missen hem enorm. Het feit dat hij er niet meer is, is amper te geloven. Nog steeds is er in mijn achterhoofd hier en daar een hersencelletje dat verwacht dat hij plotseling binnen komt lopen met een schertsende kwinkslag.

Dag lieve Sam, we moeten het nu zonder jou doen, Maarten, je moeder en ik, en vele anderen, we hebben nu de zware opgave om zonder jou door het leven te moeten.

TEKST MAARTEN VOOR SAM

Laten wij hem voor altijd voorstellen en herinneren zoals hij was.
God wat viel er niet te vertellen over hem!
Een filosoof, een genieter, mijn vriend
Vanaf de eerste seconde dat we elkaar zagen eigenlijk al, door dik en dun
Ongelofelijk veel diepgang zat erin, maar nu helaas een keer te diep in het glaasje.
Er mag gelachen worden, er mag worden gehuild
Ik wil graag alle emoties die hier komen met armen open verwelkomen
Want naast dat er een dood betreurd moet worden, moet een leven ook gevierd worden.
Herinneringen blijven voor altijd. Ze nemen altijd een plekje in hier, en hier (wijzen naar hoofd en hart).
Mijn mooiste herinneringen met Sam komen uit onze jeugd, toen we alleen nog maar wisten hoe je zorgeloos en onschuldig kon zijn. Dan denk ik terug aan de avonturen die we hadden in Zuid-Frankrijk, waar we in oude kastelen met onze houten schildjes, helmpjes en plastic zwaardjes rondrenden, op zoek naar een draak om te verslaan of een prinses om te redden. We duelleerden hierbij natuurlijk ook erg veel met elkaar, en de winnaar was vaak degene die het beste vals kon spelen. Ik maakte hem natuurlijk altijd in.

Ik heb ongelofelijk veel aan Sam te danken. Zonder hem was het mij niet gelukt om uiteindelijk mezelf te vinden. Mijn passie, de blues-muziek, is ook voor het eerst door hem aangedragen. Tegenwoordig zijn dat zowat de grootste bronnen van geluk in mijn leven, alles met één achterliggende bron: mijn tweelingbroertje.
Ik heb in het recente verleden een gedicht voor Sam geschreven. Het fijne is, ik heb het gedicht ook aan hem kunnen laten lezen, en hij gaf ook zijn stempel van goedkeuring. Dat vind ik een hele prettige gedachte

Van een tweeling naar een enkeling, I’m going to miss you man…….

TEKST SASKIA VOOR SAM

Ten eerste wil ik dat jullie weten, dat ik misschien regelmatig heel erg ga huilen, maar don’t worry, dat is als een buitje, trekt zo weer over,

Om te beginnen moet ik hardop zeggen, dat ik me verschrikkelijk in de steek gelaten voel. En boos. En natuurlijk oneindig verdrietig. Wij hebben in onze opvoeding geprobeerd om de waarde van eerlijkheid en openheid over te brengen, en het is onverdraaglijk triest dat dat hem niet heeft kunnen redden. 3 X ADEMEN. We gaan allemaal mooie fijne dingen over Sam zeggen, maar dit hoort er bij.
Het is eigenlijk heel wonderbaarlijk, hoe het mogelijk is, dat hij toch veel gelogen heeft, of juist veel verzwegen, dat hij veel afspraken niet is nagekomen en er zijn zeker hier heel wat mensen aanwezig die nog wat geld van hem tegoed hebben,
MAAR
hij had zo’n bijzondere hartverwarmende uitstraling, dat niet alleen ik, maar wij allemaal, ondanks alles, heel heel veel van Sam zijn blijven houden. Gek he.

Daar ligt zijn lichaam. Lijkt wel een cocon, niet? Misschien word hij echt nog een vlinder. Dat lichaam werkt niet meer. Maar zijn geest, zijn ziel is er nog wel, hier in ons allemaal. (gebaar)
Hoe werkt dat dan? welnu, hier is de gebruiksaanwijzing: pak een zeefje. Zeef die ziel er eerst even doorheen, want dan haal je er de duistere splinters uit, die hoef je er NIET bij te nemen. Neem daarna het unieke Sam-destillaat wat overblijft in je op!

Ik wil graag vertellen hoe dat voor mij is.
Laat ik beginnen met zeggen dat ik nergens in geloof, niet in hemel of hel, niet in God, niet in iets dergelijks, zelfs niet in Iets (weten jullie wel, van het iets-isme).
MAAR
Sam zit nog wel in mijn hoofd. Ja, Sam, echt Sam. Mijn lieve Sam, mijn lieve zoon. Maar hoe ziet dat er dan uit? Nou, hou je vast!
Hij zit wat onderuit gezakt op een klein wolkje. Een lichtrose wolkje. Hij heeft lichtblauwe vleugeltjes, ook een beetje klein. Kleren zie ik niet zo goed, maar in ieder geval licht gekreukt. Hij heeft zo’n klein harpje in zijn handen en daar tokkelt hij op, en dat is VALS!!! En…… ik kan met hem praten.
Hij zegt: Mam, het is een beetje saai hier, maar ja dat is mijn eigen schuld. Ik wou bijna nog terug, maar ja, ik ben het kaartje kwijtgeraakt en ik moet het nog even allemaal uitzoeken, maar volgens mij hebben ze hier alleen eenrichtingsverkeer.
Maar Mam, voor JOU is het veel makkelijker zo. Op aarde zweefde ik steeds weg, maar hier in jouw hoofd kan ik geen kant op, dus je kan altijd lekker met mij kletsen!
Dan vraag ik hem: Sam, waarom is het zo gegaan? Wat had ik anders kunnen doen?
Dan kijkt hij me aan, zo’n beetje scheef, trekt een wenkbrauw op, half lachje, schudt zachtjes nee……zie je het voor je? Dan pakt hij mij bij de kin, nu heel serieus, en dan zegt hij: ……Mam, luister! Denk je nou ECHT dat JIJ dat had kunnen veranderen? Ik heb toch niet voor niks nog dat briefje geschreven, dat het niet jullie schuld is? Weet je wel hoe moeilijk dat was om te doen, met een stomdronken kop????
En dan zeg ik: maar Sam, ik MOET dat elke keer weer horen…….. En dan zucht hij een beetje slaat zijn ogen ten hemel, en zegt: Mam, jij bent ZO intelligent he, moet ik dat ECHT steeds herhalen? Dat is SAAI! Maar weet je? Voor jou doe ik het, want jij hebt het nodig, en ik hou van jou. Maar nu moet ik weer even weg hoor, op die andere wolk zitten mijn nieuwe vrienden, moet ik even gaan chillen, en weet je, eentje is ter KNAAAAAP!
Ik ben benieuwd hoe hij in jullie hoofd zit. En zal blijven zitten.

EN ALS TOELICHTING OP HET LAATSTE MUZIEKNUMMER VERTELT BERT NOG:

Na Sam zijn dood heb ik een klein deel van zijn internet-activiteit uitgelezen via zijn mobiele telefoon. Ik wilde weten wat hij in zijn laatste uur heeft gedacht en gedaan om me in te kunnen leven in zijn beweegredenen.
Ik kwam er achter, dat het laatste lied dat hij op Youtube afspeelde, “See me Feel me” van de Who was, de live-versie van Woodstock. Dit was vlak voor zijn overlijden.

We laten dit lied    nu     ook horen.

Het heeft een gevoelige intro, en daarna een swingend hoofdthema. Een goede manier om deze verdrietige bijeenkomst met opgeheven hoofd te verlaten.