Categorie: Uncategorized

Ja dat vragen mensen (is ook heel goed natuurlijk)
Maar wat is daarop het antwoord?
Eigenlijk steeds hetzelfde: soms goed en dagelijks enige malen helemaal niet goed. Dan lopen de tranen over mijn wangen. Een minuut, vijf minuten. Toch meestal als ik alleen ben, dat huilt makkelijker. In bed. Tijdens tandenpoetsen is ook een favoriete. Tijdens boswandelingen in me eentje ook. Is niet erg, valt helemaal niet op tussen al die bomen en op 1 of andere manier combineert dat wel met wandelen.
Ik moet alleen oppassen, dat ik dan in gezelschap niet teveel Mooie Sterke Uitstraling doe, want een overmaat daaraan maakt erg eenzaam.

Maar, als je er een centimeter naast legt , dan zie je dat het aantal minuten huilen van de laatste weken, gedeeld door het aantal twee maanden geleden, maal het aantal uren wat ik nu werk, opgeteld bij het aantal minuten wandelen, en dan gecorrigeerd met het percentage tijd dat ik niet goed slaap…… Eeehhhh Ben je er nog? 
Dan ga ik vooruit, grosso modo. 
Al is deze tijd van het jaar, altijd al, en beetje buuuh met al die grijze luchten zo vaak en grauwe ochtendschemeringen… 

Ik zag laatst The Singing Club, feelgooedfilm waar o jee wel een Zoon in Gesneuveld is. Gewoon lekker huilen in de bioscoop, dat is het punt niet. Maar ik was ook wel een beetje trots: die Moeder van de Gesneuvelde slaagt er pas op meer dan halverwege de film in, om eens lekker te gaan instorten. Dan is mijn drempel toch een stuk lager en daar ben ik wel tevreden mee.

Maar ook lees je dat nabestaanden melden dat het allemaal Wel een Beetje Gaat en dat ze dan na maaaaanden opeens verschrikkelijk instorten. Die optie hou ik maar steeds in mijn achterhoofd, dat dat altijd nog kan. Maar niet te voorzien is. En mogelijk te voorkomen door te streven naar niets achterhouden.
Gisteren dacht ik even: O daar komtie! Ik zal het uitleggen:
Ik wilde nog zo graag een keer naar La Palma, net als vorig jaar. In november dus niet gelukt want geen vliegtuig vloog. Vanaf januari kun je weer elke week direct vliegen.
(Wandelen en vooral Wandelvakanties hebben op dit moment een hoog level van heilzaamheid voor mij en ook wel voor Bert. )
Ik kijken, vliegtickets te krijgen, in ons lievelingsdorpje in de beschutte baai aan zee nog een paar mooie appartementjes vrij (het dorpje is onder andere zo lief omdat er heel weinig toeristische opties zijn). Ik direct vrij vragen in een week in januari dat dat makkelijk zou kunnen, maar geen reactie gekregen van de roosterbeheerder.
1 dag later kijk ik: mooiste, voordelige, rustige appartement weg! Paar uur later: alle vliegtickets tot half februari verdwenen! Wie weet wel dankzij de Black Friday Voordeeldeals op vliegtickets!
En dan stort ik helemaal in. Kan niet ophouden met verdriet hebben.
Uiteindelijk heb ik met morele steun van Bert dan gewoon maar in februari buiten de schoolvakantie tickets en een appartement gereserveerd, zonder toestemming vooraf van de Vakantietoebedeler. Dat moet dan maar. Volgens mij betrof het hier geen vakantie, maar een geneesmiddel!

En dat zorgt dan, toch, voor opdrogen van de tranen. Dus viel dat Verschrikkelijke Instorten uiteindelijk weer verschrikkelijk mee…..

Laatst zocht ik een A4-envelop in mijn bureau, en vond ik (naast die envelop)….. een hele stapel verslagen over Sam van een psycholoog, ergotherapeut enzovoort. Daterend van 2006 tot 2011.
En wat kun je daarin dan lezen?
Ze beschrijven soms griezelig nauwkeurig een beeld van Sam dat nauwelijks is veranderd in de loop der jaren.
Hieronder enige citaten:

“Sam is verbaal behoorlijk intelligent, maar op sommige onderdelen van de intelligentietest scoort hij heel laag. Hij kan heel moeilijk en alleen heel langzaam sommige informatie omzetten naar schrijven of tekenen. Daardoor scoort hij op moeilijk lerend niveau, zodat leren voor hem of te moeilijk is, of te weinig uitdagingen biedt. Sam heeft nog moeite om zelf de juiste balans te vinden tussen wat hij kan en wat hij moeilijk vind. Aan de ene kant merkt hij dat hij de hele dag zijn best moet doen, z’n hersens moet laten kraken en hij geen rust ervaart. Aan de andere kant vind hij, dat ze op school niet inzien welk niveau hij aankan en voelt hij zich ondergestimuleerd.”

“Naast alle leerproblemen ervaart Sam ook een planningsprobleem. Hij moet eigenlijk voortdurend gestuurd worden in de stappen, zowel denkstappen als uitvoeringsstappen, die hij moet doen. Dit kost hem veel moeite. Met al zijn goede wil is hij toch steeds kwijt wat hij eigenlijk moest doen en waar hij gebleven is.”

“In zijn vertellen valt op dat hij van de hak op de tak springt. het geheel komt chaotisch over en het is lastig de lijn in zijn verhaal te volgen. Hij geeft vaak geen antwoord op een gestelde vraag. De vraag moet meerdere keren gesteld worden. Hij geeft vaak impulsief antwoord voordat de vraag of opdracht volledig is gesteld of gegeven.”

“Op sociaal emotioneel niveau gebied is Sam een kwetsbare jongen. In zijn emotiebeleving schiet hij van pieken naar dalen. Wanneer hij in een dal zit, is hij volhardend, zeer negatief en lijkt zijn verdriet oneindig groot. Sam is door zijn humor en taalvaardigheid goed in staat om zijn negatieve gevoel te verbloemen, waardoor het ophoopt en ineens uit kan barsten. Op dat moment heeft hij een negatief zelfbeeld en voelt zich slachtoffer van de wereld om hem heen.”

Tja. Dat was 10 jaar later dus nog steeds zo. Triest. Maar ook maakt het iets makkelijker om te aanvaarden dat het is gegaan zoals het is gegaan.

En als toetje nog 2 citaten, toen was hij 10 jaar. Voor de leuk. Zie ik de unieke Sam voor me.

Bij de zinnen-aanvultest zegt hij onder andere:
Het is net alsof….. ik soms fantaseer, zo vreemd kan het leven zijn.
Waarom mag ik niet weten….. wat de geheimen zijn van het leven.

En wat vind je van deze:
Als Sam 3 dingen mocht wensen, dan zou hij wensen:
1. het ultieme geluk (10 jaar!)
2. nog 2 wensen.
3. een leuk striptekenboek om in te schetsen

Omdat de vakantie naar La Palma niet doorging vanwege annulering van de vliegtuigen, zijn we een week naar Terschelling gegaan. Ook een eiland tenslotte.
Het klimaat in november (urenlange dichte mist, gure wind, voorbijrazende buien, afgewisseld met hele heldere zonnige perioden) geeft gecombineerd met een wat melancholische omgeving een mooie aansluiting op onze huidige levensfase.

Eerst het huisje. Uitgekozen op betaalbaarheid, nabijheid van het strand en uitzicht. Gelukkig is de inrichting zodanig, dat we direct bij aankomst al een beetje de slappe lach krijgen.
Zes bedden. Hele kleine woonkamer met vier stoelen. Douche te bereiken via een slaapkamer met stapelbed (dus niet via de master bedroom, die overigens zo groot is dat je je langs de wastafel moet wringen om een bed te bereiken.)
Enkel glas in alle ramen behalve eentje. Hierdoor in de slaapkamer zeer natte ramen, die pas einde van de daag opdrogen ondanks ventileren en zelfs radiator aan.
De kraan in de keuken heeft de warme kraan rechts, in tegenstelling tot alle andere kranen en de usance in nederland.
Niet tegen de voordeur aanschoppen, want dan kan dat rotte stuk afbreken!
Keuken is 2 x 2 meter. Aanrecht zoals mijn opa dat had, heette toen graniet, beige met steentjes en zwartwitte tegeltjes als wasbak, ook net zo nostalgisch gebarsten als die van mijn opa.
Cassettedeck in de woonkamer!

Maar wel nieuwe geurige bedden. En zes mooie fietsen in de schuur, die we allemaal mogen gebruiken. En vrij uitzicht door het huiskamerraam op een duinmeer. En 500 meter over de hele steile duin en je bent op het strand.
en Sam op de schoorsteen.

Wandelen en daarbij dagelijks records breken in afstand (voor Saskia).
Bert soms ook nog fietsen, 1 keer helemaal naar de punt van het eiland over 8 kilometer strand (want het fietspad was zo slecht dat het strand nog beter fietste). Dan lekker koken en savonds samen fillempje kijken.
Als het leven zo simpel is, dan is het het makkelijkst om vrede ermee te voelen.

Dit blog is wel een concentratie van Highlights. Nou ja, ook flinke Downlights natuurlijk.
Maar dat klinkt toch wel een beetje, alsof het grootste deel van mijn leven bestaat uit Diepe Gevoelens en Hoogstaande Beschouwingen daarover. Niets is natuurlijk minder waar.

Ik heb eens gekeken naar een willekeurige dag zonder werk.
Tot 15.00 uur heb ik:
— mijn kussenslopen verschoond,
—planten water gegeven,
—wordfeud gespeeld,
—de kastplank waar de friteuse opstaat schoongeboend,
—een opgenomen programma over Trump bekeken,
—3,3 kilometer in het herfstbos gewandeld toen het nog niet regende,
—1 piemelpaddestoel gefotografeerd (o pardon, dat is een naam van toen er nog kleine kinderen waren, het is de Grote Stinkzwam, nou ja, ook een niet zo frisse naam, maar ja, moet die er maar niet uitzien als Het Mannelijke Deel),
—appjes verstuurd,
—1 Medisch Contact gelezen,
—gemediteerd,
—mijn fysio-oefenprogrammaatje afgewerkt,
—plannen gemaakt hoe de overgebleven hertebout van het etentje van de dag ervoor verwerkt kon worden in een hartige taart,
—o ja en gehuild over Sam. drie keer 2 minuutjes en 1 keer langer, over zijn mogelijke diagnose antisociale persoonlijkheid.
Hij vertelde mij afgelopen winter dat therapeuten hadden gezegd, dat hij volgens hun scorelijsten net zou voldoen aan die diagnose. Dat hij 21 van de 40 punten had, en dat het vanaf 20 punten erop wees. Ze zouden hem een wekelijks gesprek aangeboden hebben en een wekelijkse groepsbijeenkomst. Hij was er behoorlijk van slag van en vond het heel naar dat hij mogelijk onvoldoende geweten zou hebben
(wat op zich alweer een teken is van een aanwezig geweten he)
Het klopte ook wel dat hij veel kon liegen, soms minder meeleefde met anderen, innerlijke leegte ervoer, neiging tot verslaving had enzovoort. Maar hij had ook een hele hoop andere kwaliteiten, die er helemaal niet bij pasten.
Ik heb dat eens nauwkeurig nagevraagd bij de 2 instanties waar hij in die tijd contact mee had en beide instanties hadden dat absoluut niet gezegd! Dan blijft er maar 1 optie over. Hij heeft het zelf op internet bekeken en bedacht dat dat bij hem zou kunnen passen! Hoe ontzettend triest.
De eenzaamheid. De wanhopige dwang om zelf controle te houden op zijn leven. Het schemergebied tussen de realiteit en wat hij ervan maakte. Het gegeven, dat hij er helemaal van slag van was. En hoe hij, (ik denk in een wanhopige, destructieve poging om grip te houden) een deel van de tijd actief heeft nagestreefd om dan maar als een antisociale persoon te gaan leven…..ontzettend triest.
—o ja en een blog geschreven!

In een rouwproces helpen sommige dingen wel, en andere niet.

Wat bijvoorbeeld niet helpt is de gedachte:
Straks heb ik uitzaaiingen van de borstkanker en dan stort onze hele familie in.

Maar wat soms wel helpt, zijn technieken die ik geleerd heb in de compassietraining van vorig jaar.

Zoals de Compassietechniek:
1. Herken het lijden in jezelf.
(in alles: in woede, irritatie, verbijstering……….)
2. Begrijp dat veel mensen op dezelfde wijze lijden (ik ben niet alleen, het is heel normaal en gebruikelijk om dit te voelen op dit moment…)
3. Voel mee voor jezelf en voor die anderen.
4. Verdraag het ongemak wat daarbij hoort.
5. En bedenk wat op dit moment helpt.
(heel open. Misschien helpt afleiding, misschien helpt troost zoeken, misschien helpt lekker boos worden, misschien helpt een stuk chocola, maakt niet uit wat)

Of RAIN, met betreking tot de analyse van emoties:

R van Recognise.
Herken de emotie, benoem die, herken de lichamelijke effecten en de gedachten die daarbij horen.
A van Allow of Acceptance.
Erken de emotie, zoals die is. Vaak heb je een onbewuste neiging om lastige emoties te onderdrukken of te bestrijden. Als je de emotie toestaat er gewoon te mogen zijn, is dat alleen al ontstressend.
I van Investigate.
Zo nodig. Bevraag de emoties op rustige, niet-veroordelende wijze.
Waar kom je vandaan? Wat is je wens? dat soort dingen.
N van Nurture.
Koester de emotie met zelf-compassie.
Zorg voor je emotie.
(een andere interpretatie is:)
N van Non-identification.
word je ervan bewust, dat je niet de emotie BENT.
Jij bent het bewustzijn achter al je emoties en gedachten.

Het gedichtje over de vlinder op de rouwkaart fladderde naar mij toe, en daarna fladderden er nog veel meer vlinders.
Al is het jaargetijde er niet naar, toch laat ik ze nu even lekker rondfladderen.
Eerst het gedichtje nog even:

Als een vlinder
Vloog je door ons leven en ook er uit.
Constant fladderend, prachtig, ongrijpbaar.
En als een vlinder konden we je veel te kort ontmoeten
Hoe moeilijk moet het leven voor jou zijn geweest.
Wij vonden het heel mooi om jou mee te mogen maken.

Ook waren er gedichtjes te vinden op de condoleancekaartjes voor ons.
De allermooiste vond ik deze:

Als een vlinder heengevlogen,
Omringd door liefde heengegaan.
Afscheid is niet het einde
Herinneringen blijven bestaan.
Het allermooiste zit in je hart.
Hou je door koesteren dichtbij,
Zo laat je niet alleen verdriet
Maar ook de liefde vlindervrij.

En als je er verder op let, dan zie je natuurlijk overal vlinders. Tel ze maar, wel 4, nog nooit gezien, dit bordje hebben we al jaren:

De vaders van de oude voetbalclub van Maarten, waar Bert jaren mee naar wedstrijden is getogen, hadden samen diep nagedacht wat ze zouden geven. Het werd deze vlinder, in de stijl van Gaudi. Is geland boven de keukendeur. Prachtig!

Er zat ook nog een ultrakort gedenkwaardig gedichtje bij:

Ook al voelde Sam zich vaak minder,
wij zagen hem als een kleurrijke Vlinder.

En ik kocht een vaas. Voor mijn deel van de as. Mooie vaas! Pas bij ontvangst en deksel openen zag ik aan de binnenkant ervan……..

Ja ik praat nog met Sam.
Niet dagelijks hoor, ik praat veel meer met levende mensen, don’t worry!

Maar vandeweek weer, vlak na het wakkerworden.
Bert zei namelijk de dag ervoor, dat hij regelmatig eraan denkt hoe Sam zich gevoeld moet hebben in de laatste nacht, toen hij alleen naar huis liep van het café.
Dat leek mij wel wat om eens te vragen.
Sas: “En, wat voelde je toen Sam?
Sam: “Nou, ik weet niet zo goed wat ik voelde, want het was van alles. Natuurlijk was ik ook niet nuchter, dus dat scheelt! En ik voelde die doodsdrang. Maar ik voelde ook allerlei prettige dingen hoor. Ik kon de liefde voor alles ook voelen, juist nu alle onverdraaglijke zware en moeilijke dingen opgelost zouden gaan worden.”
Sas: “Ja Sam, ik voel ook veel liefde voor jou. Maar ik weet niet zo goed wat ik daar nou mee moet…..”
Sam: “Maar dat ben je niet kwijt hoor! Dat heb je juist over vanaf nu, want nu hoef je die niet meer te proberen dat aan mij te slijten. Je hebt nu juist meer over voor alle andere mensen om je heen!”

Of deze:
Lig ik weer eens een keer snachts in bed wakker.
Dan komt het om me afrollen. Het is gewoon teveel. Corona, dan Sam, dan ook nog dat de kanker zo weer terug kan komen. Dan roep ik:
“Sam, het is teveel, gewoon teveel!” 
Sam: “Kijk, nou snap je het mams, zo was het nou voor mij. Het was gewoon teveel. Teveel moeilijkheden.”
Sas: “Maar ik maak mezelf toch niet dood?” 
Sam: “Nou, ieder mens is weer anders hé? Kan jij het goede voorbeeld geven……. Never give up. Never surrender!” (Quote uit de erg leuke Science fictionsatire Galaxy Quest)
Sas:  “Ja, maar jij hebt het wel opgegeven!” 
Sam: “Dat was geen opgeven. Dat was overmacht. Jij bent zoveel wijzer mamsie. Lees je eigen blog maar eens! 
Sas: “Tja, wat kan ik daar nou nog op zeggen? Ik hou van je, Sam”
Sam: “Ik hou van je, mamsie. En nou weer slapen!” 

Dat is wel een paar zakdoekjes groot hoor, als ik die zou gebruiken.
Meestal gebruik ik mijn mouw. O jee, is dat wel coronaproof?

Afgelopen week hebben we, eindelijk, een gesprek gehad met een aantal van de behandelaren van Sam van de acute psychiatrische dienst in Utrecht. Was aardig verlaat door de vakantie.
Ze doen altijd een uitgebreide evaluatie met elkaar en daarna met de naasten na een zelfdoding, om te kijken of er zaken beter hadden kunnen gedaan worden.

Voor Bert hoefde het niet zo, en dus was Maarten mijn steun en toeverlaat bij dit gesprek.
Ze hebben er echt goed de tijd voor genomen, wel anderhalf uur.
Sam had al allerlei over de contacten met de krisisdienst verteld aan ons.
Wat hij helemaal niet vertelde echter, was dat ze hem vorig jaar twee maal hebben proberen te verwijzen naar twee verschillende, vrij uitgebreide behandelprogramma’s van hen en dat hij het beide keren na een enkel gesprek volledig liet afweten. Dus ze hebben echt hun best wel gedaan. Dat wisten wij helemaal nog niet.

Errug triest is dat weer. Maar ook passend in het plaatje van een grillig, ambivalent karakter wat wel veel plannen kon maken maar ze steeds slechter kon realiseren. En hij was net te stabiel en te goed bij de tijd om hem tot wat dan ook te kunnen dwingen, want zo is dat geregeld in Nederland. Of dwingen wel tot een beter resultaat had geleid….. ach, het lijkt mij eigenlijk niet en ook zullen we het toch nooit weten.

Poe.

Dan ook steeds meer corona op het werk.
En steeds iets langere wandelingetjes, die regelmatig niet om alle regenbuien heen kunnen dus er dwars doorheen gaan.

Een leven vol complicaties.

Maar nog steeds nog steeds, als je vrede kunt vinden in de werkelijkheid en die niet op wat voor level dan ook probeert te veranderen als dat niet mogelijk is….. wat blijft het leven dan mooi!

Deze week is Sam weer thuisgekomen.
Nou ja, de helft van Sam. De andere helft heeft Maarten meegenomen.
Eerst is er een wettelijke wachttijd van een maand voordat je het mag opvragen. Dat ze zonodig nog geheime gifstoffen kunnen opsporen.
En om de familie de gelegenheid te geven om het eens te worden over wat ze met die as willen, zodat ze elkaar niet met de as om de oren gaan slaan ofzo.
Dan mag je pas bellen voor een afhaal-afspraak en daar is dan ook weer een wachttijd voor van een maand. Voor het ophalen van een rechthoekige plastic container die nauwelijks open te krijgen is en het ondertekenen van het afhaalbewijs. Tezamen kost dat minstens vijf minuten.
Maarten en ik hebben dat samen gedaan en we werden er eigenlijk een beetje melig van. Zo maf, Sam in een (vrij zware) box.

En toch is het ook wel wat. Toch weer roerend.
Hij (nou ja, halve hij) zit nu in een allerprachtigste vaas in de huiskamer. Als ik de vaas beethoud, dan word ik helemaal…..rustig.
Geen idee waarom, maar nou ja, rustig is altijd goed.

En na het as ophalen deden we onze driemaandelijkse KFC sessie.
Dat is ons eens per kwartaal veel teveel volstoppen met fastfood kip.
Deed ik al jaren met de kids, en blijven we doen. De laatste keer was nog met Sam, anderhalve dag voordat zijn leven eindigde. Ik dacht dat ik daar helemaal emotsioneel van zou worden om die reden, maar nee hoor, lekker lopen schranzen.
En Sam er gezellig bij op tafel. In zijn vaas. En in zijn box.

Maar verder zwalken we gewoon voort. Dan weer een goede dag, een fijn bezoek, dan weer een slechte nacht, een dag vol innerlijke motregen……

Je kunt niet op twee benen tegelijk lopen. Ik las ergens, dat rouwen is met 1 been in de rouw staan en met het andere been doorgaan met leven. 
Dat gaat meestal omstebeurt. 
En zo ervaar ik het ook echt, vaak. Alsof het heel moeilijk is om dat allebei tegelijk te doen. Dat is niet erg. Daarom doe je het meestal omstebeurt. 
Dat heeft dan wel als rare consequentie dat ik, bijvoorbeeld, soms heel erg gelukkig kan zijn. Met het leven, of met een crackertje met jam en parmezaanse kaas.
Eerst raakte ik daar erg van in de war, zou van : dat kan toch niet! Langzaam went dat, maar nog steeds is het raar. Vooral omdat het allemaal anders voelt dan vroeger, schoongewassen. Ach ja, waarschijnlijk word het leven op den duur weer smoezeliger en een beetje afgedragen, net als een lievelingskledingstuk. 
En ook hoort het andere been er bij, natuurlijk.
Van dagelijks, en soms uren diep verdriet, en scheurend missen. 

En soms mengt het ook nog. Dat is helemaal overweldigend, op een goede manier. Heel veel muziek kan dat veroorzaken. De crematiemuziek, natuurlijk. Maar ook de negende van beethoven, les miserables, O happy day (ja ja van de vorige keer!)……… 

en wie het interessant voor om wat achtergrondinfo over dat zwalken te lezen:
https://ikmisje.eo.nl/themas/artikel/daan-westerink-rouwen-heen-en-weer