GEBRUIKSAANWIJZING voor de omgang met (deze) nabestaanden

Zelfmoord, het laatste taboe?
Nabestaanden kunnen in een isolement geraken?
Dat is ons nog niet gelukt.
Daags na De Dag stonden er huilende vrienden voor de deur. Soep en cake. Hulp bij het naaien van de wade, hulp bij het uitzoeken van de kleren voor de crematie. Iemand handelt het contact met de kamerverhuurster af. Iemand handelt de indrukwekkende stapel aanmaningen voor ons af.
Iemand stuurt muziek. Iemand maakt een schilderijtje.
Verder ook nog verspreid door de dagen heen fijne telefoontjes.
We worden overstelpt met attenties en kaartjes, tot en met klasgenoten van de basisschool. En tot….. eeehhhh…. 1 kaartje waarvan we echt, helemaal, niet achter kunnen komen waar we die persoon nou van moeten kennen.
En wij zijn heel heel erg dankbaar voor dat alles.

Jullie omstanders zijn zoekende na zo’n catastrofe, dat hoort erbij.
Er vliegen allerlei emoties ook door je eigen gebeente.
Je weet niet wat wij willen.
Je weet in het begin niet wat je tegen ons moet zeggen.
Wat is dan de gebruiksaanwijzing?
Nou, die is uiteindelijk nogal simpel:

Je zegt gewoon wat er in je opkomt. En je vraagt wat wij willen.
Wij zeggen zelf wat wij prettig vinden. En als wij dan ergens even niet over willen praten, dan zeggen wij dat gewoon. Bert wil in het algemeen liefst zoveel mogelijk over Sam praten met andere mensen. Bij mij is dat iets meer op rantsoen. Dus regelmatig beginnen we samen aan een gast, en excuseer ik mij na een poosje.
En soms zeg je iets waar (vooral ik) erg om moet huilen. Maar dat is ook niet erg, want dat hoort erbij.

Ik denk dat bijna iedereen ook bang is om iets verkeerds te zeggen.
Maar voor ons zijn er niet veel verkeerde dingen. Hooguit zijn we het ergens niet mee eens. Waarschijnlijk is alles wat jij hebt bedacht ook al door ons hoofd gegaan.
In al die tientallen tientallen contacten van de afgelopen twee weken hebben we maar twee keer iets “verkeerds” kunnen ontdekken.

De eerste keer was in het huis van Sam. Hij lag nog één kamer verder naakt op bed (na het onderzoek van de forensische arts) en de twee agenten vertrokken, terwijl wij bleven wachten op de begrafenisonderneemster.
De ene iets te jonge agent zei als afscheid: Nou, maak er een mooi afscheid van! Dat was ZO uit de pas met waar wij toen waren, dat we er eigenlijk alleen een beetje om hebben zitten grinniken, toen hij al weg was hoor.

De tweede keer deelde een vriend ons mee, dat hij wist hoe wij ons voelden, omdat hij zelf ook recent een vriend (van een jaar of vijftig) verloren had aan zelfmoord. Die formulering vonden wij absoluut verkeerd. Niets is te vergelijken met je kind, je eigen kind.
Overigens horen wij nu wel heel veel verhalen van vrienden en familie, die ook een dierbare hebben verloren aan zelfmoord. Ze vertellen hoe het voor hen was, en dat het misschien wel een beetje lijkt op wat wij meemaken. En dat is vaak alleen maar goed om te horen.

Mochten er andere nabestaanden van hele andere rampen meelezen: probeer dit eens uit. Tot op heden werkt het voor ons heel erg goed. Zeg gewoon wat jij wilt en wat niet. De omstanders zullen erg opgelucht zijn dat ze het niet meer hoeven te raden. En minder mensen zullen afhaken. En bedank ze zoveel mogelijk. Dat is fijn voor hen en geeft jezelf ook weer een positieve actie om te ondernemen.

En de laatste tip voor de omstanders: vraag er nog eens naar over een kwartaal. Volgend jaar. Voor ons blijft het waarschijnlijk een levend onderdeel van ons bestaan.