Auteur: saskiaboidin

Afgelopen week hebben we, eindelijk, een gesprek gehad met een aantal van de behandelaren van Sam van de acute psychiatrische dienst in Utrecht. Was aardig verlaat door de vakantie.
Ze doen altijd een uitgebreide evaluatie met elkaar en daarna met de naasten na een zelfdoding, om te kijken of er zaken beter hadden kunnen gedaan worden.

Voor Bert hoefde het niet zo, en dus was Maarten mijn steun en toeverlaat bij dit gesprek.
Ze hebben er echt goed de tijd voor genomen, wel anderhalf uur.
Sam had al allerlei over de contacten met de krisisdienst verteld aan ons.
Wat hij helemaal niet vertelde echter, was dat ze hem vorig jaar twee maal hebben proberen te verwijzen naar twee verschillende, vrij uitgebreide behandelprogramma’s van hen en dat hij het beide keren na een enkel gesprek volledig liet afweten. Dus ze hebben echt hun best wel gedaan. Dat wisten wij helemaal nog niet.

Errug triest is dat weer. Maar ook passend in het plaatje van een grillig, ambivalent karakter wat wel veel plannen kon maken maar ze steeds slechter kon realiseren. En hij was net te stabiel en te goed bij de tijd om hem tot wat dan ook te kunnen dwingen, want zo is dat geregeld in Nederland. Of dwingen wel tot een beter resultaat had geleid….. ach, het lijkt mij eigenlijk niet en ook zullen we het toch nooit weten.

Poe.

Dan ook steeds meer corona op het werk.
En steeds iets langere wandelingetjes, die regelmatig niet om alle regenbuien heen kunnen dus er dwars doorheen gaan.

Een leven vol complicaties.

Maar nog steeds nog steeds, als je vrede kunt vinden in de werkelijkheid en die niet op wat voor level dan ook probeert te veranderen als dat niet mogelijk is….. wat blijft het leven dan mooi!

Deze week is Sam weer thuisgekomen.
Nou ja, de helft van Sam. De andere helft heeft Maarten meegenomen.
Eerst is er een wettelijke wachttijd van een maand voordat je het mag opvragen. Dat ze zonodig nog geheime gifstoffen kunnen opsporen.
En om de familie de gelegenheid te geven om het eens te worden over wat ze met die as willen, zodat ze elkaar niet met de as om de oren gaan slaan ofzo.
Dan mag je pas bellen voor een afhaal-afspraak en daar is dan ook weer een wachttijd voor van een maand. Voor het ophalen van een rechthoekige plastic container die nauwelijks open te krijgen is en het ondertekenen van het afhaalbewijs. Tezamen kost dat minstens vijf minuten.
Maarten en ik hebben dat samen gedaan en we werden er eigenlijk een beetje melig van. Zo maf, Sam in een (vrij zware) box.

En toch is het ook wel wat. Toch weer roerend.
Hij (nou ja, halve hij) zit nu in een allerprachtigste vaas in de huiskamer. Als ik de vaas beethoud, dan word ik helemaal…..rustig.
Geen idee waarom, maar nou ja, rustig is altijd goed.

En na het as ophalen deden we onze driemaandelijkse KFC sessie.
Dat is ons eens per kwartaal veel teveel volstoppen met fastfood kip.
Deed ik al jaren met de kids, en blijven we doen. De laatste keer was nog met Sam, anderhalve dag voordat zijn leven eindigde. Ik dacht dat ik daar helemaal emotsioneel van zou worden om die reden, maar nee hoor, lekker lopen schranzen.
En Sam er gezellig bij op tafel. In zijn vaas. En in zijn box.

Maar verder zwalken we gewoon voort. Dan weer een goede dag, een fijn bezoek, dan weer een slechte nacht, een dag vol innerlijke motregen……

Je kunt niet op twee benen tegelijk lopen. Ik las ergens, dat rouwen is met 1 been in de rouw staan en met het andere been doorgaan met leven. 
Dat gaat meestal omstebeurt. 
En zo ervaar ik het ook echt, vaak. Alsof het heel moeilijk is om dat allebei tegelijk te doen. Dat is niet erg. Daarom doe je het meestal omstebeurt. 
Dat heeft dan wel als rare consequentie dat ik, bijvoorbeeld, soms heel erg gelukkig kan zijn. Met het leven, of met een crackertje met jam en parmezaanse kaas.
Eerst raakte ik daar erg van in de war, zou van : dat kan toch niet! Langzaam went dat, maar nog steeds is het raar. Vooral omdat het allemaal anders voelt dan vroeger, schoongewassen. Ach ja, waarschijnlijk word het leven op den duur weer smoezeliger en een beetje afgedragen, net als een lievelingskledingstuk. 
En ook hoort het andere been er bij, natuurlijk.
Van dagelijks, en soms uren diep verdriet, en scheurend missen. 

En soms mengt het ook nog. Dat is helemaal overweldigend, op een goede manier. Heel veel muziek kan dat veroorzaken. De crematiemuziek, natuurlijk. Maar ook de negende van beethoven, les miserables, O happy day (ja ja van de vorige keer!)……… 

en wie het interessant voor om wat achtergrondinfo over dat zwalken te lezen:
https://ikmisje.eo.nl/themas/artikel/daan-westerink-rouwen-heen-en-weer

Toch wel leuk om eens te noteren wat wij allemaal gekregen hebben.
Tot op heden ontvangen wij lieve aandacht in overvloed, en dat helpt, voor zover iets helpen kan, zoveel!
Het is ons tot op heden nog slecht gelukt om genegeerd of ontweken te worden, een enkele uitzondering daargelaten. Ik lees, dat dat in andere sociale verbanden, of bij andere mensen wel regelmatig gebeurd en natuurlijk is onze eigen houding daarbij ook wel behulpzaam, maar wij zijn er heel erg dankbaar voor.

Welke zaken waren hierbij een beetje extra bijzonder/apart/onverwacht?

— De hoeveelheid alleen al van alle belangstelling, appjes en mailtjes en 120 kaartjes.
— De hoeveelheid hugs. Ofwel echte (ik vind ze coronaproof! je geeft geen handen, je ademt helemaal de andere kant op, niet heel lang doen).
Ofwel virtuele. Helpen het best van alle troosttechnieken.
— De hoeveelheid ruimte die iedereen heeft om troost te willen bieden.

— Verder met stip bovenaan een klein prive-concertje met 5 gevoelige liedjes. Schijnt heel veel oefenen gekost te hebben!
— Een gratis prive-yogales.
— Een gratis extra rattenbestrijdingsbezoek (nadat Bert had gezegd waarom hij “een beetje van slag” was) (don’t worry, ze zijn gevlucht na een fikse reparatie aan ons riool)
— Bakjes met eten, banaanpannekoeken (die laatsten meermaals!)
— Heel veel openheid van andere mensen…..
Zoveel mensen hebben in hun nabije omgeving meegemaakt dat iemand het eigen leven beëindigde, of hebben zelf weleens zulke neigingen gehad. En van bijna iedereen was dat nog niet bekend bij ons, of hadden we er nog niet echt over gesproken. De dood van Sam geeft, zo blijkt, openheid om dit wel te kunnen bespreken en bijna altijd is dat goed (want gelukkig is er maar 1 persoon geweest die uitriep precies te weten wat wij voelen)
— Twee uien en een knoflook (joodse traditie: uien zijn om je te helpen huilen en die knoflook, eeehhhh)
— Nog 1 foute opmerking: (toch fijn, als je die op de vingers van 1 hand kunt blijven tellen. Misschien zijn wij ook niet zo gevoelig op dat punt, maar toch kan dat ook bij ons, zie verder. O ja, dan tel ik: “Alles goed?” maar even niet mee, wat in dit stadium van ons leven niet een goede vraag is, maar wel uit de monden van mensen glipt. Dan kun je altijd nog zeggen: “Nee, hoor, en met jou?”)
Deze foute opmerking werd geuit tijdens een gesprekje op straat met een kennis, die als hobby heeft moeilijke zaken vermijden, dus niet helemaal op het gemak was:
“Ja, wij ouders neigen ernaar om moeilijke kanten van onze kinderen te negeren, terwijl die er wel zijn. En dan zien we achteraf, dat we dat beter anders hadden kunnen doen.”
(Huh? Wazdat? betekent dat nou, dat als wij maar minder hadden genegeerd, het wel goed gekomen was met Sam, dus dan is het eigenlijk onze schuld?)
Gelukkig bedacht ik mij direct, dat dit een opmerking was die over de persoon zelf ging en niet over ons. Maar toch heb ik haar niet meer uitgenodigd om nogeens gezellig verder te praten…..
— Ja dat ene kaartje (o nee, twee inmiddels) van mensen die wij echt echt niet denken te kennen (maar toch kennen zij ons, dus mysterie)
— Tekening van een meisje van vier. Prachtige symbolische abstracte weergave van het verdriet.
— Diverse gedichtjes, die zeer van toepassing waren.
Als afsluiter de allermooiste:

Als een vlinder heengevlogen,
Omringd door liefde heengegaan.
Afscheid is niet het einde
Herinneringen blijven bestaan.
Het allermooiste zit in je hart.
Hou je door koesteren dichtbij,
Zo laat je niet alleen verdriet
Maar ook de liefde vlindervrij.

Dit blog gaat eigenlijk vooral over mij, wat wel een beetje raar is, want de aanleiding is het overlijden van Sam. Waar is Sam nou precies gebleven?

Elke dag kom ik hem tegen. Bij het opmaken van een bord eten, bij het observeren van de eigenaardigheden van voorbijgangers, bij het zien van een jonge hond, bij het overlijden van een volkomen onbekend kind, bij de biografie van Che Guevarra (?!)

Elke dag bedenk ik wel een keertje: o God, ik had dit of dat moeten zeggen, of juist niet moeten zeggen, dat heb ik verkeerd gedaan! En elke dag ben ik wel een keer bang voor een volgende ramp, huis in de fik, ziektes of ongelukken in de familie, wat dan ook. Ik probeer dat te zien als normale reacties, zoals iedereen die zal hebben in zulke situaties, en probeer ik het voorbij te laten kabbelen.

Elke dag probeer ik me voor te stellen hoe Sam zich gevoeld moet hebben de laatste maanden. Soms lukt dat niet, en dat is dan heel triest. Soms lukt dat wel, en dat is dan nog veel triester.

Als ik hem wil zien in de dingen om mij heen, raak ik volledig de weg kwijt.
Ik kan alleen maar naar binnen kijken, naar mijn eigen kern, die proberen te voelen en dan kan ik alle observaties in mij opnemen.

Het is nu twee maanden geleden. Ik ben tot op heden vooral bezig geweest met rouwproces 1: dat hij zijn eigen leven beëindigd heeft en hoe dat heeft kunnen gebeuren.
Afgelopen week kom ik opeens dichterbij rouwproces 2: dat hij er niet meer is.
Wat een klus.

Gelukkig kan ik ook nog heel goed pesto maken. En tomatensaus. En notenburgers. En af en toe een paar uurtjes werken. En dagelijks in het bos lopen, klein stukje. En tegen Bert aan lekker TV kijken, liefst onschuldig en een beetje simpel.
En soms urenlang alleen maar tevreden zijn.

Vandeweek bedacht ik mij opeens weer, dat ik borstkanker heb gehad (als het goed is heb gehad, in de verleden tijd). Ik heb al 6 weken geen enkele plek in mijn hoofd gehad om dat er ook nog bij te bedenken.

Wat een klus!

Als groot voordeel van de borstkanker moet ik zeggen, dat ik daardoor twee jaar lang geoefend heb in luisteren naar mijn lichaam (en geest, en emoties, en ziel, hoe je het ook wil noemen).
Dat komt mij nu vele malen daags te pas.

Wat wel een nare gedachte is, dat ik het helemaal niet aan zou kunnen, als ik nu uitzaaiingen zou krijgen.
Als ik niet oppas, dan kan ik daar echt bang van worden.
Maar ja, wat heeft dat voor zin? Ik ga over 4 dagen, of vier jaar, of veertig jaar dood, of ergens daar tussenin.
Daar hoef ik niet bang voor te zijn want dat is gewoon een feit.
Daarbij kan ik ook nog wel een stuks of 64 andere life-events verzinnen waar ik bang van zou kunnen worden.
Allemaal nare dingen die zouden kunnen gebeuren.
Dus als je even nuchter nadenkt, dan moet je gewoon nergens bang voor zijn. Waste of time.

Overigens ben ik wel, echt, bang voor de antikankerpil die mij volgend jaar wordt geadviseerd. Met als vaak voorkomende bijwerkingen pijn in spieren en gewrichten (oei) en botontkalking (oei oei). Nou ja.

Maar dan blijft er verder niets anders over, dan het hier en nu.
Dat ervaar ik best wel vaak deze tijden. Ook heel basaal: daar staat een boom, de zon gaat achter de wolken, daar rijdt een rode auto….. als een verbaasde reiziger loop ik door de wereld heen.
Daar is op zich natuurlijk niks mis mee, en hele volksstammen Zoekende Zielen betalen grif voor allerlei cursussen die hen juist dat willen leren.

Alleen mis ik toch echt iets. Drive. Ambitie. Toekomstperspectief. Zo iets.
Hoe haal je dat nou uit het hier en nu? Of is dat gewoon verborgen achter de sluiers van tranen?
Ik heb het vannacht nog even aan Sam (op zijn rose wolkje) gevraagd:
“Sam, hoe krijg ik dat nou weer te pakken?”
“Tja Mam, kan IK je daar echt bij helpen? Ik dacht het niet hoor. Wat heb ik daar zelf nou van gebakken?”
“Nou, kom op Sam, in je eigen leven is dat heel erg moeilijk geweest, maar andere mensen heb jij altijd, tot op het laatst, goed kunnen aanvoelen en helpen, toch?”
“Hmm. Weet je Mam, jij bent niet bang om dood te gaan……jij bent bang om te leven!”
Leven. Wat is leven? Ik denk alles onder ogen zien en toch doorgaan.
Zo iets? Zal het eens laten rondzingen van binnen……

Tijdens mijn IVF-traject kreeg ik langdurige last van mijn voet en daarna van allerlei andere onderdelen van mijn lichaam. Ik dacht nog, terwijl ik op krukken naar het baby-maak-centrum strompelde: als ik hen was, zou ik vragen of ik wel een kind kan verzorgen in deze conditie. Maar gelukkig kwam niemand daar op dat idee!
Na jaren min of meer moeizaam herstellen kon ik in 2017 weer een aardige bergwandeling maken.

September 2017 kreeg ik weer last van diezelfde voet, van het level wekenlang nauwelijks mogelijk om erop te staan. Oktober 2017 deed Sam zijn eerste zelfdodingspoging. Het leek erop, dat zowel hij als mijn voet zich voorspoedig herstelden. Januari 2018 kon ik alweer een uur wandelen — en toen kwam de borstkanker.

Mijn conditie leek zich stabiel te houden tot twee weken voor het einde van de laatste genezende aanslag op mijn lichaam: de bestralingen. Toen ging de voet weer helemaal in de herhaling, vergezeld van zijn pijngenoten elders. Dit keer duurde het bijna twee jaar, totdat ik tot mijn grote vreugde begin juni 2020 weer twee uurtjes kon wandelen.

13 juni werd Sam opgenomen na een hele serieuze poging. De eerste keer dat echt goed zichtbaar werd, hoe slecht het eigenlijk met hem ging.

17 juni kreeg ik een nieuwe blessure, ditmaal aan de heup, nu van het level niet meer dan vijf minuten wandelen mogelijk. Mijn oude fysio adviseerde om voorlopig niet op te bouwen, teneinde te proberen in deze stressperiode een zekere basisconditie in stand te kunnen houden.
Een eigenlijk toevallig geconsulteerde nieuwe fysio zag een instabiele linker heup en gaf precies de goede hele basale oefeningetjes om de spieren daaromheen te activeren, naast het niet-opbouw-advies.

Nu, 6 weken na het overlijden van Sam, moet ik tot mijn verbijstering constateren, dat de heupklachten en de rest van mijn fysieke conditie heel langzaam doch zeer gestaag vooruitgaan, dit ondanks genoeg verdriet, vaak heel slecht slapen en veel moeheid overdag. Ik kan steeds weer iets meer lopen, maar dat gaat alleen goed als ik het rustig en ontspannen doe (ook toevallig!)
Hoe is dat mogelijk???

Verder is vanaf half juni mijn rechter bovenarm a la seconde 1-2 centimeter dunner geworden (daar zit al vanaf de kankerbehandelingen een beetje, feitelijk continu aanwezig lymfoedeem wat nog niet 1 maal was afgenomen)
Vanaf half juni en nog veel meer vanaf 14 juli is er ook een innerlijk blok beton uit mijn borstkas verdwenen, wat ik al lang meedroeg en altijd hield voor Saskia-neurotische-nervoseritis. Nu heb ik het, achteraf, omgedoopt tot onbewuste-ongrijpbare-Sam-bezorgheid.

Dat verklaart dan vele voorafgaande pijnen als vasthoud-stressklachten en de instabiele heup-pijnen als loslaat-effecten.

Nu is de relatie tussen lichaam en geest natuurlijk nooit zo simpel als hierboven geschetst. Ik heb geen idee, hoe mijn lichaam en geest de komende tijd verder gaan functioneren.
De bovenarm is deze week alweer een beetje dikker geworden. Maar wie weet komt dat door de dertig graden hier in Frankrijk? heel veel brandnetels uit de grond trekken? gisteren veel kanoèn? Toch te weinig huilen?

Het enige wat ik kan doen is nederig mijn hoofd buigen voor hoe het nu is en proberen open te staan voor wat er zich ook innerlijk gaat voordoen.
Voorlopig ben ik dan, geloof ik, grofweg, op het goede spoor.

Verder zijn er een heleboel foto’s en filmpjes van Sam door mij en de vriendengroep van Sam bij elkaar gebracht. Maarten heeft die op Google drive gezet. Met een een google-inlog kun je er door grasduinen.
Kopieer de link hieronder in je browser.

Het is een grote en bonte verzameling van mooie en slordige en vage en onschuldige en aangrijpende afbeeldingen en korte stukjes beweging, ook in tijd door elkaar heen. Eigenlijk precies een goede weergave van de manier waarop Sam door het leven ging. Als je sorteert op naam, dan gaat het nog een beetje van jong naar volwassen.
Als je zelf dingen wil toevoegen, zet ze in de tweede google drive folder, zie link hieronder en geef dat daarna even door aan mij of Maarten.

DIT IS DE LINK OM ALLES TE BEKIJKEN, SAM BEKIJKEN:

https://drive.google.com/drive/folders/11TW3wmnzzNbAjM949uaQYrBIl8sveNIg?usp=sharing

DIT IS DE LINK ALS JE DINGEN WIL TOEVOEGEN, SAM2 GENAAMD:

https://drive.google.com/drive/folders/1tS04_wrD7B_hSWdFmz84SBaYI5mfo64x?usp=sharing

En om in de stemming te komen hierbij een paar voorbeelden.
De eerste foto is een simpel whattsappje om zijn nieuwe kapsel te laten zien aan Maarten. Maar ik zie het leed in zijn ogen…

De tweede printscreen is van een kort filmpje, ook heel erg recent.
En o wat kijkt hij lief!

De laatste is een oudere, zijn eerste gay pride in 2017. Erg leuk

Hoe doe je dat, rouwen elders?
Nu zijn we gelukkig zeer vertrouwd met de afgelegen boerderij van jeugdvriendin Katja, waar Bert al 20 en ik al 35 (?) elk jaar kom.
Bert was bang voor ontwrichtende zoon-herinneringen. Per slot hebben de jongens hier ook jarenlang vertoefd, riddertje gespeeld op de hooibalen in de schapenschuur, eieren gezocht, meegereden op de tractor, schapen helpen binnenhalen, eindeloos elkaar van het vlot in de rivier afduwen. Maar dat valt mee.
Het is hier ook zo tijdloos en gastvrij. Dat helpt bij het verdragen van de grillen van het lot. Bos en schapen en vliegen en burlende herten en ratatouille maken en tomaten drogen in de brandende zon en bramen plukken voor de vlaai en brandnetels aanvallen.
Altijd teveel te doen maar ook altijd tijd genoeg.
We kijken foto’s van Sam.
Bert zwoegt dagelijks de omringende heuvels op per racefiets en ik zwem elke dag een klein stukje verder in de heldere rivier.
Het verdriet heeft zich als verstekeling in de bagage verstopt, en als een echte verstekeling floept het op ongelegen momenten tevoorschijn, liefst snachts. Dan vraagt het tijd en overdenkingen. Kunnen we wel gelijk luisteren naar de stilte of naar de uilen in de verte.

Langzaam daalt de stilte een beetje neer. Dat we soms alleen maar wat voor ons uit staren, dat hebben we allebei.
De begrafenis van een tweede jongeman vorige week (wat overigens ook heel liefdevol was vormgegeven en vooral mooi overkwam. Maar onbegrijpelijk, onbegrijpelijk. Dat beide jongens niet bijtijds hulp hebben weten te vragen, dat ze hun duistere kanten niet hebben willen of kunnen delen met hun omgeving, zo triest……) gecombineerd met reeds geplande vakantiedagen doet ons verstillen, verlangzamen, verpeinzen.

Ik heb zelf moeite met nog meningen te hebben. Ik ben teveel veronderstellingen kwijtgeraakt: ik had zo’n goed contact met Sam, hij vertrouwde mij, we konden alles zo goed bespreken samen,als je maar voldoende van je kind houdt en hem laat merken dat hij zeer gewenst is, dan komt het wel goed, als ouders ga je eerder dood dan je kinderen, alle investeringen die je gedaan hebt zie je opbloeien tot een zelfstandig leven.

Deze gebeurtenis heeft mij, volgend op mijn borstkanker, schoongewassen. Emoties en plannen dobberen voorbij (nou ja, denderen soms voorbij)

Ik sta open voor een nieuwe kijk op de wereld. Mijn vooroordelenschoolbord is schoongeveegd. Ik kan niet voor mij zien welke kant die op gaat. Dat voelt ergens wel rustig, maar ook… een beetje leeg.

Dus volg ik mijn intuitie maar. Als ik die kan horen. En anders weet Bert me meestal wel te helpen herinneren.